Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for januari, 2010


Vandaag de nieuwe Casa Calida nieuwsbrief gekregen en meteen 3 toffe filmpjes op youtube ontdekt. We willen ze jullie zeker niet onthouden. Het zijn 3 delen van een film over de European Strawbale Gathering in Riemst, België tijdens de zomer van 2009. Boeiende beelden, interviews en demonstraties van verschillende technieken!

Advertenties

Read Full Post »


De meeste mensen denken, Bokrijk indachtig, dat strobalenbouw een oeroude bouwtechniek is. Eigenlijk is het een nog vrij recent fenomeen. De eerste strobalen huizen werden eind 19de eeuw in de Verenigde staten gebouwd.

Ik ga net zoals in mijn vorige post Casa Calida aan het woord laten. Zij vertellen de geschiedenis met een betere kennis van zaken:

De eerste moderne strobalengebouwen werden aan het einde van de 19e eeuw gebouwd door blanke kolonisten in Amerika. De kolonisten op de vlakten van Nebraska teelden graangewassen in een gebied zonder steen of hout om mee te bouwen. Terwijl ze wachtten op hout dat de volgende lente met de trein zou toekomen, bouwden ze tijdelijke huizen uit wat voor hen een restproduct was: de tot balen samengeperste stengels van de graanteelt. In die periode werd namelijk de balenpers uitgevonden, een mechanische baalmachine die stro tot strobalen kon persen.

Ze bouwden direct met de balen alsof het grote bouwblokken waren. De balen zelf vormden de dragende structuur. Dit is nu gekend als het Nebraska-systeem of zelfdragend systeem of met de Engelse term load bearing.

De kolonisten ontdekten dat deze balen hun huizen warm hielden tijdens de zeer koude winters en koel tijdens de hete zomers. Strobalen leverden ook een goede geluidswering tegen de brullende wind. Hun positieve ervaringen met het bouwen van en het wonen in strobalen huizen leidde tot het bouwen van permanente huizen. Sommige daarvan worden nu nog bewoond!

Het Burke House in de buurt van Alliance Nebraska uit 1903 is het oudste nog bestaande voorbeeld van deze bouwtechniek, die in Amerika een bloei kende in de jaren 40 van vorige eeuw.

Het oudste nog gekende en waarschijnlijk ook eerste strobalen huis in Europa werd gebouwd in Frankrijk in 1921 en verkeert nog steeds in goede staat.

In de jaren ’50 dan kenden cement en beton een toenemende populariteit, zij werden bijna een statussymbool bij het bouwen van een huis. Zo verdween strobalenbouw als ouderwetse bouwwijze op de achtergrond.

Maar op het einde van de jaren ’70 herontdekten Judy Knox en Matts Myrhman, samen met andere pioniers van de strobalenheropleving, sommige van deze oude strobalen huizen. Ze gaven de kennis van de Nebraska-stijl door aan een gretig publiek van milieuenthousiastelingen, want de mensen werden zich stilaan bewust van de negatieve impact van sommige bouwmaterialen op het milieu.

De meeste nieuwe strobalenhuizen in de VS werden zelf gebouwd, met het Nebraska-systeem. Maar de nieuwe generatie stropioniers ontwikkelden ook nieuwe technieken om de bouwmethode te verbeteren. Er ontstonden verschillende combinaties, onder meer met structuurbouw waarbij de kolommen en balken als draagstructuur dienst doen.

Na Amerika (het pionierenland bij uitstek) volgden dan later Australië, Nieuw-Zeeland, Canada,… In de jaren ’90 waaide strobalenbouw als nieuwe trendsetter in bio-ecologisch bouwen eindelijk over naar Europa.

1999 was het geboortejaar van de strobouw in België.

Ecologische architect Mark Depreeuw introduceerde het strobalenverhaal als een workshop die hij samen met VIBE vzw organiseerde in de Lierse Steinerschool. Daar bouwden de deelnemers een strobalen binnenmuur.

Architect Peter Vos (onze architect), toen nog gespecialiseerd in restauratie/renovatie, bouwde zijn eerste strobalen woning naar voorbeelden uit Australië.

Enkele particulieren en architecten stortten zich in het avontuur van strobalenbouw. Zo stonden er in 2004 in Vlaanderen al een twintigtal strobalen constructies, in 2007 telden we al een veertigtal huizen. Het aantal huizen groeit elk jaar verder. Stroarchitect Henk van Aelst haalde eind 2007 de Energy Award voor zijn eigen passiefhuis uit stro.

Vier Belgische architecten profileren zich als stro-architecten, experimenteren met de verschillende technieken van strobalenbouw, wisselen kennis en ervaring uit onder elkaar en geven deze ook door aan jonge, beginnende stroarchitecten.

Strobouw kende vanaf 2007 een ruime tv-belangstelling. Zo kwamen verscheidene realisaties, bouwheren en architecten aan het woord in een aantal tv-programma’s over wonen. Ook verscheidene dagbladen en tijdschriften besteedden al uitgebreid aandacht aan strobalenbouw.

Read Full Post »


Ik krijg vaak vragen over wat strobalenbouw nu juist is. Als ik het in mijn eigen woorden mag zeggen komt het hierop neer: in plaats van baksteen wordt de muur met strobalen gebouwd. Dit gebeurt in het geval van onze aanbouw in een houtskelet. Dit houtskelet wordt dus opgevuld met strobalen. De strobalen worden aangedrukt en verankerd met wilgentenen en houten balken. Eens de muur er staat, wordt hij gladgeschoren en bekleed met een laag leem. Eens de leem droog is: voila, een strobalen huis!

Het bestaande huis, dat we nu bewonen, wordt langs buiten met dezelfde techniek  ingepakt met strobalen. Binnen zullen de bakstenen muren ook een leemlaag krijgen.

Casa Calida (vzw ter promotie van strobalenbouw) verwoordt het iets minder simplistisch… 🙂

Strobouw met houtskelet

In België gebruikt men voor strobouw in de meeste gevallen de techniek van een houtskelet als dragende constructie met strobalen als gevelopvullend isolatiemateriaal.

De houten constructie heeft dus hier een dragende functie en zorgt voor een stabiel en sterk gebouw. De strobalen vullen als super goed isolerend materiaal de wanden op, ze hebben op zich dus geen dragende functie.

Een timmerman, ervaren met houtskelet voor strobouw, plaatst jouw skelet met dak in een drietal weken. Zo heb je een droge open loods: je kan het stro laten leveren en beginnen met het opvullen van de wanden.

Tussen de spanten van het houten skelet plaats je het stro baal na baal. Je doet dit in verband met ganse en halve strobalen. (Je zal zien dat de afstand tussen de spanten zo uitgerekend is, dat je er met enig duwen ganse of halve strobalen tussenkrijgt) Misschien kan je bij de stroboer op maat gemaakte halve balen bestellen of je halveert ze zélf met een priem of met sergeanten. Na de tweede laag ga je dan met wilgentakken de strobalen verticaal verankeren. Met een bijl kan je de wilgentakken eerst puntig scherp maken, zodat je ze beter in de baal kan kloppen. De wilgentakken moeten korter zijn dan de hoogte van de twee strobalen, want je gaat deze achteraf nog aanpersen. Na de derde laag klop je nog eens wilgentakken.

Voor de stevigheid ga je de verticaal verankerde drie lagen stro met een horizontale dwarsbalk goed samenpersen. Je legt de dwarsbalk boven op de strobalen of in een inkerving in de strobalen. Dan pers je de dwarsbalk met spankoorden of een hydraulische krik aan en je maakt hem met hoekijzers aan de houten spanten vast. Zo ontstaat een zeer stabiele en compacte wand – goed voor de stevigheid, een hoge isolatiewaarde en de brandveiligheid.

Voordelen van de houtskelet-methode:

  • in houtskelet zijn expressieve bouwvormen mogelijk, zowel voor de wanden als voor het dak
  • als je de houten constructie van de dragende balken zichtbaar laat, dan krijg je een gezellige woning met een aangename uitstraling en warme architectuur, zowel bij zonlicht als bij indirecte verlichting ’s avonds
  • je kan zonder probleem meerdere verdiepingen bouwen
  • je hebt snel een droge werf (skelet met dak) dus je kan het stro snel laten leveren, het stro droog stockeren en droog verwerken in de wanden
  • de techniek van het strobalen stapelen tussen een houten constructie is makkelijk aan te leren en toe te passen, dus je kan als koppel zeker met tweeën samen werken. Als je de techniek goed onder de knie hebt, kan je zeker familie en vrienden onder jouw supervisie laten meewerken – trouwens heel gezellig!

Nadelen van de houtskelet-methode

  • je hebt natuurlijk meer hout nodig dan bij load bearing en dat maakt de kostprijs ook hoger
  • in principe heb je een vakman nodig voor het bouwen van het houten skelet, dus je kan je strohuis niet hélemaal zélf doen… een super-enthousiaste selfmade enkeling waagt zich wel al eens aan het houten skelet, maar dat raden we toch niet als standaard aan!

Strobouw volgens load bearing of Nebraska stijl

De Amerikaanse kolonisten bouwden meer dan 100 jaar geleden in Nebraska de eerste strobalen huizen volgens een zelfdragende constructie. Ook nu nog is het in Amerika de meest voorkomende strobouwtechniek. Ook wel in Europa, in België wordt het graag door stroarchitect Herwig van Soom toegepast.

Bij deze strobouwtechniek is er geen dragend houten skelet, de strobalen zijn op zich zelf de dragende constructie. Hierdoor fungeren ze dus niet alleen als isolatiemateriaal, maar zelfs als dragend bouwmateriaal. De balen worden in principe aangespannen door het gewicht van het dak.

Voordelen van load bearing

  • het is een zeer eenvoudige manier van bouwen, gemakkelijk aan te leren en toe te passen, er zijn weinig moeilijke details
  • je hebt geen aannemer nodig, je kan alles zelf doen
  • het is een snelle methode
  • je spaart het hout voor het skelet uit en dat maakt deze techniek beterkoop

Nadelen van load bearing

  • het dak duwt de strobalen aan, dus met deze methode kan je in principe alleen een huis met 1 verdieping bouwen
  • het dak komt pas op het einde om alles aan te spannen, dus je moet het stro tijdens het ganse bouwproces droog houden. De wanden gaan zich door het gewicht van het dak langzaam zetten, dus je moet wachten met pleisteren, anders heb je teveel scheuren en barsten
  • openingen voor deuren en ramen mogen niet meer dan 50% van de totale bouwoppervlakte bedragen

Read Full Post »


De winterprik blijft maar duren. Af en toe is het toch wel afzien, met maar twee houtvuren als verwarming. De gemiddelde slaapkamertemperatuur ligt momenteel op 6 graden bij ons… Als het te erg wordt slapen we echter lekker gezellig naast het haardvuur in de woonkamer! 🙂

Maar gelukkig zijn er ook mooie kanten aan het winterse weer. De mist die ’s avonds boven de besneeuwde velden hangt en de rust die een door sneeuw bedekte wereld uitstraalt.

Read Full Post »